Opinie

Polska Komisja Akredytacyjna (PKA) formułuje opinie w sprawie:

  1. utworzenia uczelni oraz przyznania jej podstawowej jednostce organizacyjnej uprawnień do prowadzenia studiów na danym kierunku i poziomie kształcenia;
  2. przywrócenia podstawowej jednostce organizacyjnej zawieszonych uprawnień do prowadzenia studiów na danym kierunku i poziomie kształcenia;
  3. utworzenia przez uczelnię zagraniczną na terenie Polski uczelni lub filii;
  4. jakości kształcenia prowadzonego w podstawowej jednostce organizacyjnej ubiegającej się o uprawnienia do nadawania stopni doktora i doktora habilitowanego;
  5. projektów aktów prawnych dotyczących szkolnictwa wyższego oraz nauki.

 

Ad. 1. Opinie w sprawie utworzenia uczelni oraz przyznania jej podstawowej jednostce organizacyjnej uprawnień do prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia.

Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego jest zobligowany do zasięgnięcia opinii PKA w sprawie:

  • utworzenia uczelni i przyznania jej podstawowej jednostce organizacyjnej* uprawnień do prowadzenia studiów na danym kierunku i poziomie kształcenia oraz
  • nadania podstawowej jednostce organizacyjnej (a w przypadku jej braku – uczelni) istniejącej uczelni uprawnień do prowadzenia studiów na danym kierunku i określonym poziomie kształcenia.
    Wyjątek:
    PKA nie formułuje opinii jedynie w przypadku, gdy podstawowa jednostka organizacyjna uczelni, posiadająca prawo do nadawania stopnia doktora habilitowanego, zamierza uruchomić kształcenie na kierunku przyporządkowanym do obszaru kształcenia i dziedziny odpowiadającym tym uprawnieniom (wówczas podstawą utworzenia kierunku jest uchwała senatu uczelni).
Tryb opiniowania, zakres opinii.

PKA wydaje opinie na wniosek ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego. Przedkładana w załączeniu do wniosku dokumentacja powinna zawierać zbiór dokumentów i informacji pozwalających na dokonanie oceny:

  • spełnienia wymagań określonych w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz.572 i 742) oraz przepisach wydanych na podstawie upoważnień zawartych w tej ustawie, określających warunki niezbędne do prowadzenia kształcenia,
  • możliwości zapewnienia przez wnioskodawcę właściwej jakości kształcenia.
Zasady wyznaczania ekspertów opiniujących wnioski.

Wniosek jest rozpatrywany przez Zespoły działające w ramach obszarów kształcenia, które są obszarami wiodącymi dla danego kierunku studiów, co wynika z przedstawionego przez wnioskodawcę procentowego udziału liczby punktów ECTS dla każdego obszaru kształcenia, do którego przyporządkował ten kierunek, w łącznej liczbie tych punktów. Koordynatorem jest Zespół, w przypadku którego udział ten jest największy.
Sekretarz PKA, w porozumieniu z przewodniczącym każdego z Zespołów, wyznacza recenzentów wniosku reprezentujących dziedziny i dyscypliny z obszarów wiodących, do których odnoszą się zakładane kierunkowe efekty kształcenia. Sekretarz PKA lub przewodniczący Zespołów mogą postanowić o konieczności przeprowadzenia wizytacji, ustalając jej zakres i sposób przeprowadzenia.

Procedura opiniowania wniosków dostępna jest w menu „Wzory i procedury”.

Zakres opinii.
  1. Program kształcenia, w tym zakładane efekty kształcenia i planowany proces ich osiągnięcia:związek kierunku ze strategią rozwoju i misją uczelni;
    • zakładane kierunkowe efekty kształcenia w odniesieniu do efektów określonych w Krajowych Ramach Kwalifikacji (lub w standardach kształcenia, jeśli dla danego kierunku zostały sformułowane, albo we wzorcowych efektach kształcenia, jeżeli zostały zastosowane) oraz w standardach kształcenia przygotowującego do zawodu nauczyciela, jeśli planowane jest takie kształcenie; spójność efektów kształcenia;
    • program studiów, w tym możliwość realizacji zakładanych efektów kształcenia i planowane sposoby weryfikacji osiągnięcia tych efektów;
    • spełnienie wymogów dotyczących minimum kadrowego i kwalifikacji nauczycieli akademickich, którym zamierza się powierzyć prowadzenie zajęć dydaktycznych na wnioskowanym kierunku studiów;
    • zapewnienie studentom dostępu do infrastruktury dydaktycznej i literatury niezbędnej do osiągnięcia zakładanych efektów kształcenia;
  2. warunki prowadzenia kształcenia na odległość, jeśli z programu kształcenia wynika, iż wnioskodawca planuje prowadzenie zajęć dydaktycznych w tej formie;
  3. dostosowanie zakładanych efektów kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym:
    • wykorzystanie opinii podmiotów społeczno-gospodarczych, w szczególności potencjalnych pracodawców oraz absolwentów, przy tworzeniu programów kształcenia;
    • zakładane efekty kształcenia dotyczące praktyk (jeśli program studiów je przewiduje) i planowaną organizację tych praktyk;
  4. dostosowanie programu i planu studiów do warunków określonych w standardach kształcenia, jeżeli dla danego kierunku zostały określone;
  5. dostosowanie programu i planu studiów do warunków określonych w standardach kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela – jeżeli studia mają do tego przygotowywać;
  6. wewnętrzny system zapewnienia jakości kształcenia, którym ma zostać objęty wnioskowany kierunek/poziom studiów (w przypadku już działającej jednostki prowadzącej kształcenie na innym kierunku/poziomie studiów – kompletność, funkcjonowanie i efektywność tego systemu oraz mechanizmy jego doskonalenia).

Ponadto, w przypadku wniosków o nadanie uprawnień do prowadzenia kształcenia na studiach drugiego stopnia lub jednolitych studiach magisterskich: prowadzenie działalności naukowej w obszarze wiedzy odpowiadającym obszarowi kształcenia właściwemu dla danego kierunku studiów.

Szczegółowy zakres opinii dotyczącej wniosku o nadanie uprawnień został określony we wzorach recenzji (por. menu „Wzory i procedury”):

 

Postępowanie odwoławcze.

Uczelnia niezadowolona z uchwały Prezydium PKA może w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, który powinien brać za podstawę wyłącznie te dokumenty (materiały, informacje), które znane były PKA, jednak – zdaniem wnioskującego – nie zostały wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy, a miały istotny wpływ na treść podjętej uchwały (w przypadku włączenia do wniosku nowych dokumentów, dokonania uzupełnień lub zmian w jego treści uczelnia powinna skierować do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego nowy wniosek. Wówczas taki wniosek powinien być ponownie skompletowany).
Wniosek jest przekazywany właściwemu Zespołowi działającemu w obszarze kształcenia – wniosku nie może opiniować ekspert recenzujący wniosek pierwotny, oraz odrębnemu gremium doradczemu Prezydium PKA – Zespołowi opiniującemu wnioski o ponowne rozpatrzenie spraw.

Procedura odwoławcza.

W procedurze odwoławczej uczestniczy powołany Decyzją Nr 14/2012 Przewodniczącego PKA z dnia 9 lipca 2012 r. Zespół do spraw opiniowania wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zespół został powołany do czasu ustawowego uregulowania procedury odwoławczej, liczy 9 członków, przygotowuje szczegółowe opinie, które są przedstawiane na posiedzeniu Prezydium, na którym rozpatrywana jest dana sprawa. Stanowisko zespołu przedstawia jego przewodniczący. Jest ono konfrontowane ze stanowiskiem właściwego w sprawie Zespołu działającego w danym obszarze.
Po przedstawieniu przez obydwa Zespoły uzasadnienia rozstrzygnięć odnoszących się do poszczególnych argumentów stanowiących podstawę odwołania, przeprowadzeniu dyskusji i sformułowaniu wniosków dotyczących ostatecznego stanowiska, Prezydium podejmuje uchwałę o uwzględnieniu lub odrzuceniu odwołania.
Szczegółowa procedura została przedstawiona w menu „Wzory i procedury”.

 

Ad. 2. Opinie w sprawie przywrócenia uprawnień do prowadzenia kształcenia.

Opinia dotyczy przywrócenia uprawnienia do prowadzenia przez jednostkę kształcenia zawieszonego decyzją ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego:

  • na podstawie negatywnej oceny programowej wydanej przez Polską Komisję Akredytacyjną;
  • na podstawie art.11b ust.2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w przypadku nie spełnienia przez jednostkę warunków do prowadzenia kształcenia po dwunastu miesiącach od dnia zaprzestania spełniania tych warunków.
Tryb opiniowania, zakres oceny.

Opinie w sprawie przywrócenia uprawnień są formułowane przez recenzenta wyznaczonego przez Zespół działający w obszarze kształcenia, który dokonał oceny programowej na kierunku, do którego prowadzenia uprawnienia zostały zawieszone, lub – w pozostałych przypadkach – przez Zespół działający w obszarze, do którego przyporządkowany został zawieszony kierunek studiów.
Jeśli kierunek studiów został przyporządkowany do kilku obszarów kształcenia opinie są przygotowywane przez recenzentów wyznaczonych przez Zespoły działające w obszarach, które są wiodące dla tego kierunku (wynika to z procentowego udziału liczby punktów ECTS dla każdego obszaru w łącznej liczbie tych punktów).
Sekretarz PKA lub przewodniczący Zespołów mogą postanowić o konieczności wizytacji, ustalając jej zakres i sposób przeprowadzenia.
PKA formułuje opinię dotyczącą skuteczności działań naprawczych przeprowadzonych w tym zakresie, który stanowił uzasadnienie wydanej negatywnej oceny programowej lub w zakresie stanowiącym uzasadnienie wydania przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego decyzji zawieszającej uprawnienia do prowadzenia kształcenia – w przypadku gdy podstawą jej wydania nie była negatywna ocena programowa dokonana przez PKA.

Postępowanie odwoławcze.

Uczelnia niezadowolona z uchwały Prezydium PKA może w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, który powinien brać za podstawę wyłącznie te dokumenty (materiały, informacje), które znane były PKA, jednak – zdaniem wnioskującego – nie zostały wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy, a miały istotny wpływ na treść podjętej uchwały. W przypadku przedstawienia przez uczelnię wnioskującą do ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego o przywrócenie uprawnień, nowych dokumentów, dokonania istotnych uzupełnień lub zmian w treści wniosku, uczelnia powinna skierować nowy ponownie skompletowany wniosek.
Wniosek jest przekazywany właściwemu Zespołowi działającemu w obszarze kształcenia z zachowaniem zasady, iż opinia nie jest formułowana przez tę samą osobę (osoby), która przygotowywała opinię pierwotną, oraz odrębnemu gremium doradczemu Prezydium PKA – Zespołowi opiniującemu wnioski o ponowne rozpatrzenie spraw.

Procedura odwoławcza.

W procedurze odwoławczej uczestniczy powołany Decyzją Nr 14/2012 Przewodniczącego PKA z dnia 9 lipca 2012 r. Zespół do spraw opiniowania wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zespół został powołany do czasu ustawowego uregulowania procedury odwoławczej, liczy 9 członków, przygotowuje szczegółowe opinie, które są przedstawiane na posiedzeniu Prezydium, na którym rozpatrywana jest dana sprawa. Stanowisko zespołu przedstawia jego przewodniczący. Jest ono konfrontowane ze stanowiskiem właściwego w sprawie Zespołu działającego w danym obszarze.
Po przedstawieniu przez obydwa Zespoły uzasadnienia rozstrzygnięć odnoszących się do poszczególnych argumentów stanowiących podstawę odwołania, przeprowadzeniu dyskusji i sformułowaniu wniosków dotyczących ostatecznego stanowiska, Prezydium podejmuje uchwałę o uwzględnieniu lub odrzuceniu odwołania.
Szczegółowa procedura została przedstawiona w menu „Wzory i procedury”.

 

Ad. 3. Opinie w sprawie utworzenia przez uczelnię zagraniczną na terenie Polski uczelni lub filii.
Tryb opiniowania.

PKA formułuje opinie na wniosek ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego, bowiem utworzenie w Polsce uczelni lub filii przez uczelnię zagraniczną może nastąpić po uzyskaniu zgody tego ministra, wydanej po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw zagranicznych i Polskiej Komisji Akredytacyjnej (PKA).

Warunki.

Uczelnię lub filię może tworzyć uczelnia zagraniczna, która uzyskała pozytywną ocenę agencji oceniającej jakość kształcenia uznawanej przez władze macierzystego kraju albo zarejestrowanej w Europejskim Rejestrze Agencji Akredytacyjnych (EQAR) lub agencji innego kraju, której oceny są uznawane przez PKA.

Kryteria.

Do uczelni i filii utworzonych przez uczelnie zagraniczne nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, z wyjątkiem regulacji dotyczących trybu i warunków ich tworzenia.

 

Ad. 4. Opinie w sprawie jakości kształcenia w jednostkach ubiegających się o uprawnienia do nadawania stopni naukowych.

Opinie o jakości prowadzonego kształcenia są formułowane na wniosek jednostek ubiegających się o te uprawnienia przez recenzentów wyznaczonych spośród członków zespołów oceniających, które przeprowadziły w tych jednostkach:

  • Oceny programowe:
    • na kierunkach związanych z obszarami, dziedzinami i dyscyplinami, w ramach których jednostki ubiegają się o uprawnienia do nadawania stopni, lub
    • na innych kierunkach, w przypadku gdy kierunki, o których mowa powyżej, nie były dotychczas oceniane;
  • Oceny instytucjonalne, w przypadku gdy ostatnie dokonane w jednostkach oceny były ocenami ich działalności.

 

Ad. 5. Projektów aktów prawnych dotyczących szkolnictwa wyższego i nauki.

Projekt aktu prawnego otrzymują wszyscy członkowie PKA, którzy zgłaszają ewentualne uwagi do regulacji w nim zawartych. Na posiedzeniach Zespołów działających w ramach obszarów kształcenia rozpatrywane są zgłoszone przez członków tych Zespołów uwagi, które następnie są prezentowane przez przewodniczących Zespołów na posiedzeniu Prezydium PKA. Prezydium rozstrzyga o ostatecznym zakresie i treści uwag, które zawierane są w uchwałach przekazywanych właściwym ministrom.